+
Αρχική Επιστημονικά Άρθρα Το Exposome και ο ρόλος του στην παχυσαρκία και την αντίσταση στην ινσουλίνη
mipos telika den ftaiei mono to troo poly
25Μάι

Το Exposome και ο ρόλος του στην παχυσαρκία και την αντίσταση στην ινσουλίνη

by prootos

Το Exposome και ο ρόλος του στην παχυσαρκία και την αντίσταση στην ινσουλίνη

Μήπως τελικά δεν φταίει μόνο το «τρώω πολύ»;

Για πολλά χρόνια πιστεύαμε ότι η παχυσαρκία και η αντίσταση στην ινσουλίνη οφείλονται κυρίως στη διατροφή και στην έλλειψη άσκησης. Σήμερα όμως η επιστήμη δείχνει ότι υπάρχει κάτι πολύ μεγαλύτερο που επηρεάζει τον μεταβολισμό μας: το Exposome.

Με απλά λόγια, το exposome είναι όλες οι περιβαλλοντικές επιδράσεις που δέχεται ο οργανισμός μας από τη στιγμή της σύλληψης μέχρι το τέλος της ζωής μας.

Περιλαμβάνει:

  • τη διατροφή,
  • την ατμοσφαιρική ρύπανση,
  • το χρόνιο στρες,
  • τα μικροπλαστικά,
  • τα φυτοφάρμακα,
  • τα βαρέα μέταλλα,
  • την ποιότητα ύπνου,
  • το μικροβίωμα του εντέρου,
  • ακόμη και τον τρόπο ζωής της πόλης στην οποία ζούμε.

Η σύγχρονη έρευνα δείχνει ότι το exposome μπορεί να επηρεάσει σημαντικά:

  • την παχυσαρκία,
  • την αντίσταση στην ινσουλίνη,
  • τον διαβήτη τύπου 2,
  • το μεταβολικό σύνδρομο,
  • αλλά και τη βιολογική γήρανση.

Τι είναι το Μεταβολικό Σύνδρομο;

Το μεταβολικό σύνδρομο είναι ένας συνδυασμός διαταραχών που αυξάνουν σημαντικά τον κίνδυνο:

  • καρδιαγγειακών νοσημάτων,
  • σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2,
  • λιπώδους διήθησης ήπατος,
  • χρόνιας φλεγμονής.

Συνήθως περιλαμβάνει έναν συνδυασμό από τους παρακάτω παράγοντες:

  • αυξημένο κοιλιακό λίπος,
  • υψηλό σάκχαρο,
  • αυξημένα τριγλυκερίδια,
  • χαμηλή HDL («καλή») χοληστερίνη,
  • αυξημένη LDL («κακή»)χοληστερίνη
  • αυξημένα τριγλυκερίδια
  • αυξημένη περιφέρεια μέσης,
  • αυξημένη αρτηριακή πίεση.

Η νέα επιστημονική προσέγγιση δείχνει ότι το Metabolic Syndrome δεν είναι απλά θέμα θερμίδων, αλλά αποτέλεσμα συνεχούς αλληλεπίδρασης μεταξύ γονιδίων και περιβάλλοντος.

Οι 3 βασικοί άξονες του Exposome

  1. Εξωτερικοί χημικοί παράγοντες

Περιλαμβάνουν:

  • BPA από πλαστικά,
  • PFAS («παντοτινά χημικά»),
  • φυτοφάρμακα,
  • φθαλικές ενώσεις,
  • βαρέα μέταλλα,
  • ατμοσφαιρικούς ρύπους.

Πολλές από αυτές τις ουσίες λειτουργούν ως obesogens, δηλαδή ουσίες που ευνοούν την αποθήκευση λίπους και τη μεταβολική δυσλειτουργία.

  1. Παράγοντες τρόπου ζωής και περιβάλλοντος

Το χρόνιο στρες, η καθιστική ζωή, η έλλειψη πρασίνου, η ηχορύπανση και το κοινωνικοοικονομικό φορτίο επηρεάζουν άμεσα:

  • τις ορμόνες,
  • τη φλεγμονή,
  • την όρεξη,
  • τη λειτουργία του εγκεφάλου και του εντέρου.
  1. Η εσωτερική αντίδραση του οργανισμού

Το σώμα αντιδρά σε όλα τα παραπάνω μέσω:

  • οξειδωτικού στρες,
  • χρόνιας φλεγμονής,
  • δυσλειτουργίας μιτοχονδρίων,
  • διαταραχής μικροβιώματος.

Αυτές οι αλλαγές μπορούν να οδηγήσουν σταδιακά σε:

  • αντίσταση στην ινσουλίνη,
  • αυξημένο λίπος,
  • χαμηλή ενέργεια,
  • χρόνια κόπωση.

Η θεωρία των “Obesogens”

Η επιστήμη σήμερα εξετάζει σοβαρά την ιδέα ότι ορισμένες χημικές ουσίες «προγραμματίζουν» τον οργανισμό να αποθηκεύει περισσότερο λίπος.

Οι ουσίες αυτές:

  • επηρεάζουν τις ορμόνες,
  • διαταράσσουν τη σηματοδότηση της ινσουλίνης,
  • αλλάζουν τον μεταβολισμό των λιπιδίων,
  • επηρεάζουν το μικροβίωμα.

Αυτό σημαίνει ότι δύο άνθρωποι με την ίδια διατροφή μπορεί να έχουν τελείως διαφορετική μεταβολική ανταπόκριση λόγω διαφορετικού exposome.

Ο ρόλος της μεταβολομικής

Η μεταβολομική είναι η ανάλυση μικρών μορίων και μεταβολιτών που κυκλοφορούν στον οργανισμό.

Μέσω ειδικών εξετάσεων μπορούμε να εντοπίσουμε:

  • πρώιμες μεταβολικές διαταραχές,
  • μιτοχονδριακή δυσλειτουργία,
  • φλεγμονή,
  • προδιάθεση για διαβήτη ή παχυσαρκία,
  • επιπτώσεις από το περιβάλλον και τη διατροφή.

Η έρευνα δείχνει ότι συγκεκριμένοι μεταβολίτες μπορούν να προβλέψουν τον κίνδυνο διαβήτη ακόμη και δεκαετίες πριν εμφανιστεί κλινικά.

Ποιοι μεταβολικοί δείκτες συνδέονται με το Metabolic Syndrome;

Αυξημένα BCAA

Τα αμινοξέα διακλαδισμένης αλυσίδας:

  • λευκίνη,
  • ισολευκίνη,
  • βαλίνη

συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο:

  • αντίστασης στην ινσουλίνη,
  • διαβήτη τύπου 2,
  • κοιλιακής παχυσαρκίας.

Κεραμίδια και σφιγγολιπίδια

Συνδέονται με:

  • λιποτοξικότητα,
  • καρδιαγγειακή βλάβη,
  • φλεγμονή.

TMAO και μικροβίωμα

Το TMAO αποτελεί δείκτη που συνδέει:

  • τη διατροφή,
  • το μικροβίωμα,
  • την αγγειακή δυσλειτουργία.

Δείκτες μιτοχονδριακής δυσλειτουργίας

Μεταβολίτες όπως:

  • πυροσταφυλικό,
  • φουμαρικό,
  • ηλεκτρικό,
  • α-κετογλουταρικό

δείχνουν διαταραχή στην παραγωγή ενέργειας και αυξημένο μεταβολικό στρες.

Exposome και Γενετική: Η αλληλεπίδραση που αλλάζει τα πάντα

Η γενετική από μόνη της δεν αρκεί.

Ορισμένα SNPs (γενετικοί πολυμορφισμοί) επηρεάζουν:

  • την αποτοξίνωση,
  • την αντιοξειδωτική άμυνα,
  • τη φλεγμονή,
  • την όρεξη,
  • τη σηματοδότηση της ινσουλίνης.

Για παράδειγμα:

  • SNPs στο GPX1 σχετίζονται με αυξημένο οξειδωτικό στρες,
  • SNPs στο GSTP1 επηρεάζουν την αποτοξίνωση βαρέων μετάλλων,
  • SNPs στο BDNF συνδέονται με συναισθηματική υπερφαγία και αύξηση βάρους.

Γιατί έχει σημασία η προσωποποιημένη προσέγγιση;

Κάθε οργανισμός αντιδρά διαφορετικά:

  • στις τοξίνες,
  • στο στρες,
  • στη διατροφή,
  • στην άσκηση,
  • στο μικροβίωμα.

Γι’ αυτό η σύγχρονη προσέγγιση της Βιοχημικής Γενετικής και της Μεταβολομικής στοχεύει:

  • στην εξατομικευμένη αξιολόγηση,
  • στον εντοπισμό προδιάθεσης,
  • στη στοχευμένη πρόληψη,
  • στη βελτιστοποίηση της μεταβολικής υγείας.

Συμπέρασμα

Η παχυσαρκία και η αντίσταση στην ινσουλίνη δεν αποτελούν απλώς αποτέλεσμα υπερφαγίας ή μειωμένης άσκησης.

Το exposome δείχνει ότι:

  • το περιβάλλον,
  • οι χημικές εκθέσεις,
  • το χρόνιο στρες,
  • το μικροβίωμα,
  • η ποιότητα ζωής,
  • αλλά και οι γενετικές ιδιαιτερότητες

διαμορφώνουν καθημερινά τον μεταβολισμό μας.

Ίσως τελικά η φράση να είναι απόλυτα ακριβής:

«Η γενετική γεμίζει το όπλο, αλλά το exposome τραβάει τη σκανδάλη».

Το μέλλον της υγείας βρίσκεται πλέον στην εξατομικευμένη πρόληψη και στην κατανόηση του πώς το περιβάλλον επηρεάζει τον οργανισμό μας σε κυτταρικό επίπεδο.

Ακολουθήστε μας στους λογαρισμούς μας στα Social Media ώστε να μαθαίνετε γρήγορα και εύκολα όλα τα νεότερά μας: Facebook , Instagram , Youtube , LinkedIn , TikTok

979